ARTA орнату
======================

Бұл бөлімде ARTA платформасын дайын виртуалды бейне арқылы
орнату процесі сипатталған.

Платформа дайындалған виртуалды машина түрінде таратылады,
оны виртуалдандыру жүйесіне импорттау қажет.

Екі орнату сценарийі қолданылады:

* Oracle VirtualBox арқылы (Windows / Linux / macOS Intel)
* UTM арқылы (macOS Apple Silicon — M1/M2/M3/M4)


====================================================================
Oracle VirtualBox арқылы орнату
====================================================================

Алдын ала талаптар
---------------------------

* кемінде 8 ГБ RAM
* дискте бос орын (15+ ГБ)

Oracle VirtualBox орнату
----------------------------

1. Сайтқа өтіңіз:

   https://www.virtualbox.org/wiki/Downloads

2. Қолданбаны жүктеп алып, орнатыңыз.


Виртуалды бейнені жүктеп алу
-----------------------------------

Бейнені жүктеп алыңыз:

https://releases.arta.pro/files/Arta-Synergy.ova



Виртуалды бейнені импорттау
---------------------------

1. **Oracle VirtualBox** іске қосыңыз.

2. Жоғарғы мәзірден таңдаңыз:

   **Файл → Конфигурацияларды импорттау**

.. figure:: ../resources/img/configuration_import.png

   Виртуалды машина конфигурациясын импорттау

3. Ашылған терезеде Synergy бейнесіне дейінгі жолды көрсетіп,
   **«Келесі»**, содан кейін **«Импорттау»** батырмасын басыңыз.

.. figure:: ../resources/img/import_window.png

   Synergy бейне файлын таңдау

Импорт аяқталғаннан кейін виртуалды машина
қолжетімді ВМ тізімінде пайда болады.


Виртуалды машинаны іске қосу
-----------------------------

1. Импортталған виртуалды машинаны таңдаңыз.
2. **«Іске қосу»** батырмасын басыңыз.

Жүйе іске қосылғаннан кейін платформаға
кіру деректерін қамтитын ақпараттық терезе пайда болады.

.. figure:: ../resources/img/vm_start.png

   Synergy іске қосылғандағы ақпараттық терезе


Платформаға кіру
------------------

Виртуалды машина толық жүктелгеннен кейін
терминалда кіру үшін сілтемелер көрсетіледі:

* **Synergy IDE** — http://localhost:8080/
* **Synergy** — http://localhost:8080/Synergy

Әдетте қолданба іске қосылуы 5-тен 10 минутқа дейін созылады.
Одан кейін платформаны браузерде көрсетілген
мекенжайлар арқылы ашуға болады.


====================================================================
macOS жүйесіне орнату (Apple Silicon / ARM)
====================================================================

M1/M2/M3/M4 процессорлы Mac компьютерлері үшін UTM қолданбасы пайдаланылады.


Алдын ала талаптар
---------------------------

* macOS соңғы нұсқасы
* кемінде 8 ГБ RAM
* дискте бос орын (15+ ГБ)


1-қадам. UTM орнату
---------------------

1. Сайтқа өтіңіз:

   https://mac.getutm.app/

2. Қолданбаны жүктеп алып, орнатыңыз.


2-қадам. ARM-бейнені жүктеп алу
-----------------------------------

Бейнені жүктеп алыңыз:

https://releases.arta.pro/files/Arta-Synergy.qcow2


3-қадам. Виртуалды машина жасау
-----------------------------------

1. UTM-де **«Жаңа ВМ жасау»** батырмасын басыңыз.

2. **«Эмуляциялау»** режимін таңдаңыз.

.. figure:: ../resources/img/emulate.jpg

   Эмуляция режимі

3. **Linux** таңдаңыз.

.. figure:: ../resources/img/Linux.jpg

   ОЖ таңдау

4. Ресурстарды таңданыз:

   * RAM — 4096 MB
   * CPU — 2 ядро

.. figure:: ../resources/img/resources.jpg

   Ресурстарды баптау

5. Таңдаңыз:

   **Import existing drive**

   Және ``Arta-Synergy.qcow2`` файлын көрсетіңіз.

.. figure:: ../resources/img/import.jpg

   Бар дискті импорттау

Виртуалды машинаны сақтаңыз.


Қосымша баптау
--------------------------

UTM терезесінің жоғарғы оң жақ бұрышындағы баптаулар батырмасын басып,
виртуалды машина баптауларын ашыңыз.

.. figure:: ../resources/img/settings_utm.jpg

   Қосымша баптаулар

QEMU
~~~~

* **UEFI жүктеуін** өшіріңіз

.. figure:: ../resources/img/qemu.jpg

   QEMU баптаулары


Дисплей
~~~~~~~

* **virtio-vga** бейне картасын таңдаңыз

.. figure:: ../resources/img/display.jpg

   Дисплей баптаулары


Желі
~~~~

1. **Эмуляцияланған VLAN** режимін таңдаңыз
2. «Қайта бағыттау» бөліміне өтіңіз
3. Ереже қосыңыз:

   * TCP
   * Қонақ порты — 80
   * Хост порты — 8080

.. figure:: ../resources/img/network.jpg

   Желіні баптау

.. figure:: ../resources/img/port_new.jpg

   Порттарды қайта бағыттау


Диск
~~~~

* Интерфейс — **IDE** немесе **SATA**

.. figure:: ../resources/img/disk.jpg

   Диск баптаулары


Synergy іске қосу
------------------

1. Виртуалды машинаны таңдаңыз.
2. **«Іске қосу»** батырмасын басыңыз.

Жүктелгеннен кейін браузерде ашыңыз:

* http://localhost:8080/
* http://localhost:8080/Synergy

Бірінші іске қосылу 5-тен 10 минутқа дейін созылуы мүмкін.
