Тізілімге қол жеткізу құқықтары
=================================

Өрістерді баптағаннан кейін тізілімге қандай пайдаланушылар мен топтардың
қол жеткізе алатынын анықтау қажет.

Ол үшін **«Тізілімге құқықтар»** қойындысы пайдаланылады.

.. figure:: ../resources/img/registry_access_rights.png


Қол жеткізу құқықтарын тағайындау
------------------------------------

Қол жеткізу құқықтары тізілімнің жазбаларын кім жасай алатынын,
қарай алатынын, өзгерте алатынын және жоя алатынын анықтайды.

Құқықтарды баптау мына деңгейде орындалады:

* пайдаланушылар топтары;
* департаменттер;
* бөлімшелер;
* жеке ұйымдастырушылық бірліктер.

Құқықтардың түрлері
-------------------

Тізілім мынадай қол жеткізу құқықтарын қолдайды:

* **«Барлығы»** — тізілімге барлық немесе жартылай құқықтардың болуы
* **«Тізімді қарау»** — тізілімнің нысаны бойынша жазбалар тізімін қарау
* **«Деректерді қарау»** — тізілімнің нысаны бойынша нақты жазбаларды қарау
* **«Жасау»** — тізілімнің нысаны бойынша жазбалар жасау
* **«Өңдеу»** — тізілімнің нысаны бойынша жазбаларды өзгерту («Белсенді» мәртебесінен басқа барлық мәртебелер үшін)
* **«Өзгерту»** — «Белсенді» мәртебесі бар жазбаны өзгерту (және тиісті маршрутты іске қосу)
* **«Жою»** — тізілімнің нысаны бойынша жазбаларды жою

.. note::

   * Деректерді қарау құқығы тізімді қарау құқығын автоматты түрде қамтиды.
   * Өңдеу / өзгерту / жою құқықтары тізімді және деректерді қарау құқықтарын автоматты түрде қамтиды.


Пайдаланушылар топтары
-----------------------

Қол жеткізуді ыңғайлы басқару үшін
**пайдаланушылар топтарын** пайдалану ұсынылады.

Топтар мыналарға мүмкіндік береді:

* құқықтарды орталықтандырылған басқару;
* бірден бірнеше пайдаланушыға қол жеткізу тағайындау;
* жүйені одан әрі сүйемелдеуді жеңілдету.

Тізілімге құқықтар тағайындамас бұрын
кемінде бір пайдаланушылар тобын жасау қажет.


Пайдаланушылар тобын жасау
---------------------------

Пайдаланушылар тобын жасау үшін мынадай қадамдарды орындаңыз:

1. Жоба ағашында пайдаланушылар топтары сақталатын қалтаны таңдаңыз.
2. Қалтаны тінтуірдің оң жақ батырмасымен басыңыз.
3. Контекстік мәзірден таңдаңыз:
   **Қосу → Пайдаланушылар тобы**.

.. figure:: ../resources/img/user_group_add.jpg

   Пайдаланушылар тобын жасау


Ашылған терезеде:

1. **Пайдаланушылар тобының атауын** көрсетіңіз.
2. **«Пайдаланушылар»** өрісінде жүйеде тіркелген және
   осы топқа кіретін пайдаланушыларды таңдаңыз.
3. Топты сақтаңыз.

Сақталғаннан кейін топ тізілімдер мен
жүйенің басқа нысандарына құқықтар тағайындауға қол жетімді болады.


Пайдаланушылар тобына құқықтар тағайындау
-------------------------------------------

Топтарды жасағаннан кейін тізілімге
қол жеткізу құқықтарын тікелей баптауға өтуге болады.

Ол үшін:

1. Тізілімді ашып, **«Тізілімге құқықтар»** қойындысына өтіңіз.
2. Қол жеткізу қосу үшін **«+»** батырмасын басыңыз.
3. Ашылған терезеде таңдаңыз:

   * пайдаланушылар тобы;
   * немесе департамент / бөлімше.
4. Қажетті құқықтарды жалаушалармен белгілеңіз.
5. Өзгерістерді сақтаңыз.

.. figure:: ../resources/img/registry_rights_grand.png

   Пайдаланушылар тобын (бөлімшені) таңдау


.. figure:: ../resources/img/registry_rights_assign.jpg

   Пайдаланушылар тобына құқықтар тағайындау


Құқықтарды баптау мысалы
-------------------------

Мысалы:

* **Admin** тобына
  тізілімге барлық құқықтарды тағайындауға болады:
  қарау, жасау, өңдеу, өзгерту және жою;

* **Өтінім берушілер** тобына
  мыналарды беруге болады:
  * жазбалар жасау;
  * тізімді қарау;
  * деректерді қарау.

Осы кезеңде құқықтар тізілімнің барлық жазбаларына қолданылатынын ескеру қажет.
Тек «өзіне тиесілі» жазбаларға ғана қол жеткізуді шектеу
сүзгілер көмегімен жеке баптауды талап етеді.

.. figure:: ../resources/img/registry_rights_assign_example.jpg

   Қол жеткізу құқықтарын баптау мысалы

.. raw:: html

   <div style="position: relative; padding-bottom: 56.25%; height: 0; overflow: hidden; margin-top:20px;">
       <iframe src="https://www.youtube.com/embed/ftIZ2mLC2ow"
           style="position: absolute; top:0; left:0; width:100%; height:100%;"
           frameborder="0"
           allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture"
           allowfullscreen>
       </iframe>
   </div>

Баптауды аяқтау
---------------

Құқықтарды тағайындағаннан кейін:

1. Жоғарғы оң жақ бұрыштағы сақтау батырмасын басыңыз.
2. Келесі қойындыға өту үшін
   **«Артқа»** көрсеткісімен артқа оралыңыз.

Осымен тізілімге қол жеткізу құқықтарын баптау аяқталды.
